Gisteravond is een nieuwe vereeniging hier ter stede tot stand gekomen, die wij met groote ingenomenheid begroeten, omdat zij naar onze overtuiging veel nut kan stichten in het belang van onze stad. Het is namelijk een vereeniging, die zich ten doel stelt het werk voort te zetten, dat jaren lang werd verricht door een groot burger, maar door diens dood dreigde gestaakt te worden.
     Al spoedig na het overlijden van den onvergetelijken wethouder Joh. H. Graadt van Roggen rijpte bij onzen ijverigen stadsarchitect den heer J. J. Weve het denkbeeld, als hulde aan de nagedachtenis van dien hoogverdienstelijken Nijmegenaar een vereeniging in het leven te roepen, welke eenigermate voor onze stad kon zijn wat Graadt van Roggen voor haar geweest was.
     Diens ijver voor de belangen van Nijmegen wortelde in de liefde tot zijn vaderstad en die liefde vond op haar beurt voedsel in zijn bekendheid met haar roemrijk verleden, haar belangrijke geschiedenis. Welnu, er moest dus een vereeniging worden gevormd, die door de beoefening van Nijmegens geschiedenis, belangstelling en liefde zou wekken voor de stad onzer inwoning, welke liefde dan van zelf zou voeren tot ijverige werkzaamheid in haar belang.
     Dat mooie denkbeeld deelde de heer Weve mee aan vrienden en bekenden, aan diegenen onder zijn stadgenooten, bij wie hij daarvoor belangstelling en geestdrift mocht verwachten. Bij allen vond zijn plan een warm onthaal en toen hij op den 9en April ll., voor de eerste maal zijn medestanders samenriep in het hotel "Métropole" om het denkbeeld nader te bespreken, mocht het reeds dienzelfden avond verwezenlijkt heeten. In beginsel werd toen al tot vorming der vereeniging besloten, maar men besloot er nog geen ruchtbaarheid aan te geven, vóór men definitief de statuten had vastgesteld en de nieuwe vereeniging een naam geschonken had, waarmee zij in het licht der openbaarheid kon treden.
     Dien eersten avond werd aan een commissie, bestaande uit de heeren J. J. Weve, K. D. J. van Schevichaven en mr. C. G. J. Bijleveld, opgedragen die statuten te ontwerpen. In twee vergaderingen, op Dinsdag 29 April en gisteren 5 Mei in het hotel Métropole gehouden, werden die statuten behandeld en vastgesteld.
     Volgens die statuten heeft de vereeniging ten doel de geschiedenis van Nijmegen, bij voorkeur uit de bronnen, te leeren kennen en te doen kennen, zoomede het naar vermogen behartigen van alle belangen, die met den bloei en den vooruitgang van Nijmegen verband houden.

Zij zal dat doel trachten te bereiken o. a. door het uitgeven en uitzenden van geschriften en het houden van lezingen, voordrachten en besprekingen.
     Er zijn gewone leden, die minstens f 2.50 contributie betalen, correspondeerende leden, die elders wonen, en eereleden, die zich of in hun werkkring of door hun wetenschappelijken arbeid of op andere wijze in verband met het doel der vereeniging buitengewoon onderscheiden, terwijl ook een beschermheer kan gekozen worden.
     Jaarlijks zullen minstens vier vergaderingen worden gehouden, waarop aan de leden, in overleg met het Bestuur, de gelegenheid wordt gegeven tot het voordragen van opstellen en het doen van mededeelingen, den werkkring der Vereeniging betreffende. Eenmaal in het jaar wordt een buitengewone vergadering gehouden, die meer bijzonder ten doel heeft de Vereeniging in wijder kring bekend te maken en den band tusschen de leden te versterken, en waarop ook niet-leden kunnen toegelaten worden.
     In aard komt de nieuwe vereeniging dus vrijwel overeen met "Die Hage" te 's-Gravenhage. Ze zal den naam dragen van Oppidum Batavorum, den klassieken naam van de aloude stad der Batavieren, en in overeenstemming met het denkbeeld van den heer Weve, die met de stichting der vereeniging een hulde bedoelde aan den ons ontvallen onvergetelijken wethouder, werd aan den titel toegevoegd de vermelding: "gesticht ter nagedachtnis van Joh. H. Graadt van Roggen."
     Tot bestuur werd bij algemeene toejuiching gekozen de voorloopige commissie, bestaande uit de heeren Weve, Van Schevichaven en mr. Bijleveld, terwijl hun tevens bevoegdheid werd verleend, zich uit de leden nog eenige Bestuursleden toe te voegen. Volgens de statuten bestaat het Bestuur uit ten minste vijf en ten hoogste negen leden. Verder werd het Bestuur gemachtigd tot redactiewijziging der statuten, ingeval dit voor het verkrijgen der koninklijke goedkeuring noodig mocht zijn, terwijl den heer Weve de dank der vergadering werd betuigd voor de uitstekende wijze, waarop hij tot dusver de bijeenkomsten had geleid.
     Van onzen kant voegen wij daar gaarne onze warme hulde bij voor het door hem genomen initiatief en drukken de hoop uit, dat de vereeniging, waarvan hij de vader mag heeten, tot in lengte van dagen naar zijn bedoeling in het belang onzer stad werkzaam moge zijn, in den geest van den grooten Nijmeegenaar Joh. Graadt van Roggen.
De vereeniging vangt haar werkzaamheid aan met een dertigtal leden, dat zich, naar wij vertrouwen, spoedig nog zal uitbreiden.

Oppidum Batavorum,
opgericht ter nagedachtenis van JOH. H. GRAADT VAN ROGGEN.

     Na het overlijden van den heer JOH. H. GRAADT VAN ROGGEN kwam bij velen zijner stadgenooten de wensch op, om de nagedachtenis van dezen voortreffelijken medeburger - die zoo innig veel hield van zijn vaderstad, dat aan haar vooruitgang, haar bloei en haar welzijn al zijn denken, al zijn werken was gewijd - op eenigerlei wijze te eeren. Men opperde verschillende denkbeelden, die echter even spoedig weder werden, losgelaten, totdat een mede-ingezetene - die gedurende twintig jaren bijna dagelijks met GRAADT VAN ROGGEN in aanraking was geweest en misschien beter dan iemand zich in zijn denken, zijn wenschen, kortom in alles wat hij voor Nijmegen gevoelde kon indenken - aan eenigen zijner bekenden een plan ontwikkelde, dat zeker wel het meest de goedkeuring van den overledene -als hij het had mogen kennen - zou hebben kunnen wegdragen.
     Geen steenen beeld op den doodenakker, op een openbaar plein of ten Stadhuize, meende men dezen grooten burger te moeten wijden, hoezeer dat ook gebruikelijk is. Neen, te zijner nagedachtenis paste een huldebetoon, meer in overeenstemming met zijn werkzamen, steeds voorwaarts strevenden geest. Hoe vaak heeft GRAADT VAN ROGGEN niet tot de jongeren gezegd : "wij bereiden de toekomst van Nijmegen voor, aan u is het daarop voort te bouwen." Welnu, die erfenis, door hem den Nijmegenaars gelaten, is door een aantal zijner vereerders aanvaard. Zij kwamen te zamen, vereenigden zich na vruchtbare discussiën en stichtten gisterenavond eene vereeniging, welker doel het is den geest, die mannen als GRAADT VAN ROGGEN bezield heeft in Nijmegen levendig te houden en ze wijdden dien nieuwen bond aan zijne nagedachtenis !
     "Oppidum Batavorum, opgericht ter nagedachtenis van JOH. H. GRAADT VAN ROGGEN", zal de naam der nieuwe vereeniging zijn en haar doel kunnen wij niet beter omschrijven dan hier te laten volgen artikel 1 van de gisteren vastgestelde statuten.
     "De Vereeniging heeft ten doel de geschiedenis van Nijmegen te leeren kennen en te doen kennen, en wel bij voorkeur uit hare bronnen, zoomede het naar vermogen behartigen van alle belangen, die met den vooruitgang en den bloei van Nijmegen verband houden.
     De Vereeniging zal trachten het beoogde doel voor zoover daaraan dienstig, te bereiken o. a. door het uitgeven en uitzenden van geschriften en het houden van lezingen, voordrachten en besprekingen."

     Deze Vereeniging zal bestaan uit gewone leden, correspondeerende leden en eereleden. De gewone leden betalen een contributie van minstens f 2.50 per jaar.
     Het Bestuur bestaat uit ten minste vijf en ten hoogste negen leden, uit de gewone leden in de algemeene vergadering te kiezen.
     Aan het Bestuur is het voorbereiden en uitvoeren opgedragen van besluiten der ledenvergadering, evenwel met dien verstande, dat alleen het Bestuur beslist welke werken door de Vereeniging zullen worden uitgegeven. Het Bestuur is bevoegd voorwerpen aan te kopen, die voor het doel der Vereening nuttig kunnen zijn en zulke adviezen te geven als, in verband met het doel der Vereeniging van haar kunnen gevraagd worden.
     Met uitzondering van het archief der Vereeniging, dat te allen tijde onder het Bestuur blijft berusten, kunnen voorwerpen door aankoop of schenking verkregen, in bruikleen worden afgestaan aan het Museum van Oudheden te Nijmegen.
     Als regel geldt dat voor het leveren van bijdragen den leden geen honorarium wordt verstrekt. Als uitzondering kan, op voorstel van het Bestuur, door de ledenvergadering bij besluit hiervan worden afgeweken. Indien zij, die een bijdrage leveren, zich het auteursrecht daarvoor niet hebben voorbehouden, wordt de bijdrage het uitsluitend eigendom der Vereeniging.
     Reeds aanstonds zijn eenige tientallen van leden toegetreden die bij acclamatie de heeren H. D. J. van Schevichaven, J. J. Weve en mr. C. G. J. Bijleveld - de ontwerpers der statuten - tot bestuursleden benoemden met opdracht tot assumptie van andere bestuursleden.
     Zoo is dan gisteren met veel enthousiasme deze vereeniging gesticht, die zeker in de oude stad der Batavieren èn recht van bestaan èn eene toekomst heeft. Voortgesproten uit de behoefte, om door kennis van het verledene, de belangstelling voor het heden en de toekomst van deze op klassieken bodem gebouwde stad onder stad- en landgenooten levendig te houden en te doen toenemen, zal zij - wij zijn er zeker van - weldra een eereplaats innemen onder hare zusteren. Moge het haar dan ook niet aan steun ontbreken - steun, die in de eerste plaats kan worden verleend door toetreding als lid - doch die tevens onder verschillenden vorm mogelijk is. Dan zal er kunnen worden gearbeid in den geest van de mannen, die in een schoone toekomst van Nijmegen hebben geloofd en niet het minst in dien van den onvergetelijken JOH. H. GRAADT VAN ROGGEN.

VEREENIGING OPPIDUM BATAVORUM.
Repertorium Noviomagense.
Proeve van een Register van Boekwerken
en geschriften betrekking hebbende
op
DE STAD
en het Rijk van Nijmegen.

Bewerkt door
H. D. J. VAN SCHEVICHAVEN, Gemeente-Archivaris.
NIJMEGEN,
F. E. MACDONALD
1906.  

NIJMEGEN, 30 October 1906. V. S.

INHOUD.
Oppidum Batavorum 1
Romeinsche Oudheden 2
De Stad Nijmegen 8
De Burcht en de Kapellen 12
Kerken en Kloosters 15
De Apostolische School in de Quartierlijke Academie 20
Gestichten en Gebouwen 21
De wallen en de Ontmanteling 27
Nijmeegsche Geschiedenis 29
Pamfletten en andere geschriften betreff. burgertwisten en bewegingen 41
Ordonnantien en Publicatien uitgevaardigd bij het Bestuur 63
Zeden, Gebruiken en Gewoonten 72
Rechtspleging 74
Varia de Stad betreffende 76
Het Rijk van Nijmegen en het Schependom 90
Spoorwegen 97
Aanhangsel. Biographieën en Genealogieën van beroemde Nijmegenaars 101
N.B. De letters P. G. N. C. beduiden: Provinciale Geldersche- en Nijmeegsche Courant