NUMAGA

Vereniging tot beoefening van de Geschiedenis van Nijmegen en Omgeving

Numaga-lezingen 2002

Presentatie Jaarboek Numaga 2002

Op zaterdag 7 december 2002 is het Jaarboek Numaga gepresenteerd in het Nijmeegse gemeentehuis. Het eerste exemplaar is aangeboden aan T. Hirdes, Nijmegens wethouder van Verkeer, Milieu en Cultuur. Tijdens deze bijeenkomst stond   Numaga-voorzitter dr. J. Brabers stil bij de discussie over de ouderdom van Nijmegen: zonder twijfel de oudste stad van Nederland, maar wat denken en dachten de historici van het stichtingstijdstip? Zijn rede is deels te lezen in het Jaarboek. Wat hij in het stadhuis zei, kunt u hier nalezen.

Op dinsdag 28 mei 2002 presenteerden drie studenten van de KUN hun onderzoek naar de recente geschiedenis van Nijmegen aan Numaga-leden. Op het programma: 'Komt dat zien: geschiedenis in Nijmegen' door Martijn Icks, "Nieuwkomers - nakomelingen - Nederlanders. Immigranten in Nijmegen vanaf 1950' door Maarten Pillen en 'Gekraakte Gemeentepolitiek. De Zeigelhof-affaire in Nijmegen' door Ralph van Wegberg en Ramses Peters. Klik hier voor een korte samenvatting van de lezingen.

Zondag  17 maart en zondag 24 maart 2002 organiseerden de Vrienden van Museum Het Valkhof en Numaga gezamenlijk een  lezing door dr. Titus A.S.M. Panhuysen onder de titel 'De godenpijler van Kelfkensbos oftewel de Navel van Nijmegen'. De heer Panhuysen is stadsarcheoloog van Maastricht én specialist op het gebied van de provinciaal-Romeinse beeldhouwkunst en tevens auteur van het jongste Museumstuk nr. 8 over de godenpijler.

Dinsdag 19 maart 2002 vond de jaarlijkse Algemene Ledenvergadering plaats. Aansluitend hield Drs. P. van den Broeke, werkzaam op het Bureau Archeologie van de gemeente Nijmegen, een lezing over het archeologisch onderzoek in de Waalsprong.

Komt dat zien: geschiedenis in Nijmegen (door Martijn Icks)

'O Stad, door oudheid verr' beroemt,', schreef de dichter Arkstee al omstreeks 1730 over Nijmegen. Ook vandaag de dag laat de stad zich graag voorstaan op haar lange verleden, onder andere om zich te profileren als een aantrekkelijk centrum voor toeristen. Niettemin hebben oorlog en verpaupering in de twintigste eeuw een groot deel van het historische erfgoed weggevaagd. Welke rol speelde geschiedenis in de profilering van Nijmegen als toeristenstad - en in hoeverre is daarbij sprake van een breuk tussen de voor- en naoorlogse periode?

Nieuwkomers - nakomelingen - Nederlanders. Immigranten in Nijmegen, vanaf 1950 (door Maarten Pillen)

De Here nu zeide tot Abram: Ga uit uw land en uit uw maagschap en uit uw vaders huis naar het land, dat ik u wijzen zal. Met het gedurfde besluit om uit zijn geboortestreek weg te trekken zet Abram, en daarmee het hele joodse volk, een eerste stap naar het beloofde land. Hoewel migratie een verschijnsel is dat al sinds mensenheugenis bestaat, is de wetenschappelijke geschiedschrijving langdurig moeilijk te interesseren geweest voor de migratie. Pas in de laatste vijftien jaar lijkt deze desinteresse te zijn weggeëbd. Ook over de migratiegeschiedenis van Nijmegen is tot op heden nog maar weinig geschreven. Maarten Pillen zal in zijn voordracht proberen een algemeen beeld van de migratoire ontwikkelingen in de stad te schetsen en daarbij aandacht te schenken aan vragen als: Hoeveel buitenlanders zijn er nou eigenlijk in Nijmegen en wanneer kwamen ze?, en: Wat is de rol van de Nijmeegse student binnen de migratiegeschiedenis van de stad?

Gekraakte Gemeentepolitiek. De Zeigelhofaffaire in Nijmegen. (door Ralph van Wegberg en Ramses Peters.)

16 januari 1981. De kogel is door de kerk. De Nijmeegse gemeenteraad heeft een besluit genomen dat hij zich nog lang zal heugen. Sinds 1969 is er in de raad een discussie gaande over de lokatie van een nieuw te bouwen parkeergarage, maar nu is dan toch definitief besloten de Piersonstraat, een klein straatje met arbeiderswoningen in het centrum van Nijmegen, aan te wijzen als de plaats waar de garage, genaamd Zeigelhof, zal komen. Een probleem: sinds augustus van het jaar daarvoor worden de 14 huizen en het pakhuis, die voor de nieuwe garage moeten wijken, bewoond door een vastberaden groep krakers. Deze krakers zijn niet bereid hun domein zonder slag of stoot op te geven. 'Nijmegen heeft 18.000 woningzoekenden, maar de gemeente vindt het blijkbaar belangrijker om aan 200 auto's onderdak te bieden,' is het commentaar van de krakers. Zij dopen de Piersonstraat om tot 'Vrijstaat de Eenhoorn', genoemd naar het leegstaande pakhuis dat ook plaats zal moeten maken voor het gemeentelijk project. Het kleine steegje en het plein ervoor veranderen in een zwaar versterkte vesting omgeven door prikkeldraad, barricaden en een tankgracht. Het wordt oorlog in Nijmegen...

23 februari 1981 Het komt niet alle dagen voor dat Nijmegen de voorpagina's van de landelijke dagbladen siert, maar deze dag is het oorlog in de Waalstad. Nijmegen is nationaal nieuws. tweehonderd ME-busjes, een helikopter, drie leopardtanks, twee bergingstanks, een pantserwagen en een legertje van 1950 man bestormen die ochtend de barricades van het krakersbolwerk 'Vrijstaat de Eenhoorn'. Na een korte maar hevige slag moeten de krakers het onderspit delven tegen de overmacht van ME'ers, politie, marechaussee en zelfs een elitecommando van de diezelfde marechaussee. De Zeigelhofaffaire markeert een van de donkerste perioden in de Nijmeegse geschiedenis. Het leed en de frustratie aan de kant van de krakers, als ook bij het gemeentebestuur waren groot. Achteraf vroeg iedereen zich af hoe het zo ver had kunnen komen. Hoe kon het gebeuren dat Nijmegen in de vroege ochtend van 23 februari 1981 in een slagveld veranderde? Ralph van Wegberg en Ramses Peters behandelen deze vraag zowel vanuit het perspectief van de gemeente als dat van de krakers.

Lezing Dr. Titus A.S.M. Panhuysen:

De godenpijler van Kelfkensbos oftewel De navel van Nijmegen.

Onderwerp van de voordracht is een van de toppers uit de collecties van Museum Het Valkhof: de Romeinse godenpijler van Kelfkensbos, die in 1980 vlakbij het latere museum is opgegraven (klik op afbeelding links om een grotere foto te zien). 'Een bijzonder moeilijke opdracht', noemde Panhuysen de opdracht - jaren geleden - om van dat monument een studie te maken. Nu durft hij de conclusies te presenteren en te verdedigen. Volgens de auteur van het jongste Museumstuk nr. 8, onlangs aangeboden aan de scheidende directrice van het museum, betreft het werkelijk een van de allerbelangrijkste vondsten uit de Romeinse tijd, een van de 'historische kroonjuwelen van Nijmegen'. De goden en de personificaties op de vier zijden van het gebeeldhouwde monument vormen niet alleen de oudste in steen gehouwen 'klassieke' kunstwerken van ons land, maar ze bezitten een politiek-religieuze betekenis die het geheel maakt tot het spectaculaire en unieke document van de eerste stadsstichting op Nederlandse bodem.

Met de uitbreiding van Nijmegen naar de laaggelegen Betuwe heeft het Bureau Archeologie van de gemeente er een stukje wetland bij gekregen. Dit wordt gekenmerkt door goede conserveringscondities voor botmateriaal, hout en metaal. Sinds 1996 is op 21 plaatsen in de Waalsprong onderzoek verricht. Behalve de verwachte woonplaatsen uit vooral de ijzertijd en de Romeinse tijd, zijn er ook zes grafvelden ontdekt en onderzocht. Ze dateren uit de 12de eeuw voor Chr. tot en met de 2de eeuw na Chr.
Blikvangers zijn de grafvelden uit de ijzertijd met daarin onder meer tientallen skeletten, terwijl crematie in deze periode in heel Nederland en omgeving de norm was. Sommige van deze graven zijn extra informatief, doordat de overledenen met bronzen hoofdsieraden zijn bijgezet. Eén daarvan is de 'Man van Lent', met zijn oorringetje en vlechtringen. Een vindplaats onder Woonpark Oosterhout biedt ons het beste zicht op een landelijke nederzetting uit de Romeinse tijd.
Hoewel de Bataafse bewoners in eenvoudige boerderijen woonden, tonen de vele Romeinse luxeartikelen, schrijfplankjes, godenbeeldjes en dergelijke dat er intensieve contacten waren met de Romeins getinte wereld aan de overzijde van de Waal. De Bataafse soldaten in Romeinse dienst hebben waarschijnlijk als katalysator gewerkt bij de romanisering van het platteland. Daarvoor zijn ook aanwijzingen in het grafveld dat recentelijk bij de nederzetting in Oosterhout is ontdekt.