Burgerzegel van de stad Nijmegen uit 1265

NUMAGA

Vereniging tot beoefening van de Geschiedenis van Nijmegen en Omgeving


Wat is Numaga?
Wat doet Numaga?  
Nieuws van Numaga
Het Numaga-logo
Wegwijs op de website

Wat is Numaga?

prof. dr. L.J. Rogier, ca. 1950Numaga is de vereniging voor de geschiedbeoefening van Nijmegen en omgeving. Zij werd in 1954 opgericht door een bont gezelschap van historici en amateurs onder de bezielende leiding van prof. L.J. Rogier. Numaga - de naam van Nijmegen in de Frankische tijd toen Karel de Grote hier zijn paleis bouwde - stimuleert de beoefening van de geschiedenis van Nijmegen en omgeving. De vereniging wil het behoud van het cultuurbezit en het cultuureigene van Nijmegen en omgeving bevorderen en wil kennis daarover aankweken en verspreiden.
Per 31 december 2005 telde Numaga 1076 leden. Lid worden? Klik hier.

Wat doet Numaga?

Numaga organiseert allerlei activiteiten gericht op een gemêleerd publiek.

  • Elk jaar verschijnt het jaarboek Numaga, met een wetenschappelijke inslag, dat artikelen over Nijmegens historie bevat.
  • Vijf keer per jaar verschijnt het Nijmeegs Katern, waarin de lokale historie lichtvoetiger wordt beschreven en activiteiten worden aangekondigd.
  • Daarnaast organiseert Numaga vijf à zes maal per jaar een lezing over gevarieerde onderwerpen uit de Nijmeegse geschiedenis.
  • Ook regelt een reiscommissie jaarlijks een meerdaagse uittocht naar historisch interessante oorden, in binnen- of buitenland.
  • Elke vijf jaar reikt Numaga een penning uit aan "een persoon, een groep van personen of een instelling die in de voorgaande vijf jaar een bijzondere prestatie geleverd heeft op het gebied van ofwel de bevordering van de kennis van het verleden van Nijmegen en omstreken en/ofwel van het behoud van het Nijmeegse culturele erfgoed".
  • In juni 2005 is de jubileum cd-rom van Numaga verschenen, waarop alle Numaga-publicaties van de afgelopen halve eeuw bij elkaar zijn gebracht, doorzoekbaar met willekeurige trefwoorden.
  • Ten slotte is Numaga initiatiefnemer voor een integrale stadsgeschiedenis van Nijmegen, die in september 2005 is verschenen. In 2002 verscheen in beperkte oplage Een voorschot op de Nijmeegse stadsgeschiedenis. Drie artikelen daaruit zijn op de Numaga-webpagina's te vinden: een artikel van Jan Kuys over enkele zeer roerige weken in Nijmegens geschiedenis: De belegering van Nijmegen in het jaar 1473, een artikel van Maarten Hageman over het Nijmeegse stadsbestuur in de tweede helft van de zestiende eeuw: Een elitair gezelschap te midden van roerige tijden en een artikel van Jan Kuys over de Nijmeegse Blauwe Steen.
50 jaar Numaga publicaties

tijdschrift1990

jaarboek2003

NK1-2001

Numaga cd-rom Numaga tijdschrift Numaga Jaarboek Nijmeegs Katern

Wegwijs op de Numaga-website

Sinds mei 2000 onderhoudt Numaga een website met informatie over activiteiten van de vereniging. U vindt hier onder meer een inhoudsopgave van alle tot nu toe (1991-2005) verschenen Numaga-Jaarboeken en  van het Nijmeegs Katern, maar ook de inhoudsopgave van "Numaga, tijdschrift gewijd aan heden en verleden van Nijmegen en omgeving", het 'gele tijdschrift' dat Numaga publiceerde vanaf de oprichting in 1954 tot 1990, toen het Jaarboek het tijdschrift verving. Bovendien publiceren we hier de Nijmeegse kronieken die in het jaarboek Numaga verschijnen. De entree tot de Nijmeegse kronieken over 1998 tot en met 2005 vindt u hier. Een kleine bloemlezing uit het Nijmeegs Katern vindt u hier.
Op de Nieuws-pagina vindt u aankondigingen van Numaga-lezingen en van andere activiteiten in het Nijmeegse die de geschiedenis van stad en streek betreffen.

Voorts biedt de website informatie over recente publikaties die op de geschiedenis van Nijmegen en omgeving betrekking hebben. U vindt die op de pagina j Signalementen.
Een overzicht van musea staat op de Museumpagina
Een pagina over de gobelins  van het Nijmeegse stadhuis, die tot voor kort onder meer de raadzaal sierden en nu helaas (voorlopig?) daaruit verdwenen zijn, vindt u hier.
Iets over de geschiedenis van de vereniging Oppidum Batavorum, de voorganger van Numaga in het begin van de 20e eeuw, vindt u hier.

En verder hebben we natuurlijk een pagina Links, met aardige webstekken over de geschiedenis van Nijmegen en omgeving, en een  sitemap die is te raadplegen voor een complete inhoudsopgave.


Het Numaga-logo

Numaga logoWaar komt het Numaga-logo (hiernaast en bovenaan deze pagina) vandaan? In de eerste Numaga-publicatie lezen we daarover:
"Het oudste ons bekende zegel van de stad Nijmegen dateert uit het jaar 1265 en is bevestigd aan een charter, berustend in het gemeentemuseum. Dit charter vermeldt de overdraging van onroerend goed door het echtpaar Remboldus Albertuszoon en Helwig ten overstaan van rechter Willem van Hirnen en schepenen. Op het zegel van witte was is afgebeeld een gedeelte van een vesting of burcht, waarin sommigen de keizerlijke palts op het Valkhof, anderen de stad Nijmegen menen te mogen zien. Boven het fragment van een walmuur en geflankeerd door twee Romaanse torens vertoont zich voor een vestingpoort met kantelen het borstbeeld van de keizer, kenbaar aan zijn kroon, scepter en aardbol. Het randschrift luidt: Sigillum Burgensium de Numegen (zegel der burgers van Nijmegen).
Numaga meent in dit zegel een waardig en sprekend embleem voor de Vereniging en het tijdschrift gevonden te hebben en daarom prijkt op de omslag van ons orgaan dit symbool van de Nijmeegse gemeenschap, in een weergave van Jan van Vucht Tijssen Sr.
(NUMAGA, tijdschrift gewijd aan heden en verleden van Nijmegen en omgeving, nr. 1/2, 1954)

Nijmeegs burgerzegel naar een afdruk uit 1271En daarmee bevat de eerste Numaga-publicatie een kleine historische blunder. Want het randschrift luidt niet Sigillum burgensium de Numegen, maar Sigillum burgeriensium de Numegen. Een correctie liet een paar decennia op zich wachten. In 1980 maakt dr. P. Leupen in een Numaga-lezing melding van de fout. Een jaar later wijst Jan Buylinckx er (in Numaga 1981-3 XXVIII, p. 99) nog eens op, dat het randschrift het woord 'burgeriensium' laat zien, en niet 'burgensium'. Hij beroept zich daarbij op een artikel van oud-gemeentearchivaris mr. W. van de Poll in het Algemeen Nederlandsch Familieblad (jrg. III, 's-Gravenhage 1886. p. 129-130), geïllustreerd met een tekening van een afdruk uit 1271 waarop het woord 'BVRGERIENSIVM' duidelijk te herkennen is (zie hiernaast).

Nog weer twee jaar later meldt de Numaga-redactie dat "...vanaf heden het embleem zich historisch verantwoord op tijdschrift, briefpapier en enveloppen presenteert." (Numaga 1983-1 XXX, p. 23), met de tekst burgeriensium dus. De tekening van Jan van Vucht Tijssen uit 1954 is aangepast door de heer drs. J.R.C. van Zijll de Jong, archeoloog.

Waar het foute logo vandaan komt, is te reconstrueren uit de afbeelding van het stadszegel waarvan het Numaga-logo is afgeleid en die is ingesloten bij de aflevering van het Numaga-tijdschrift van mei 1979 (zie hieronder). Bijschrift: "Het oudst bekende zegel van de stad Nijmegen, bevestigd aan een charter uit 1265. Uitgevoerd in 4-kleuren en aangeboden door Janssen/print - 25 jaar drukker van Numaga - aan de lezers en leden van deze jubilerende vereniging.
Nijmegen, mei 1979."
Op de afbeelding ontbreekt het gedeelte waar het woord burgeriensium te lezen zou moeten zijn.
En daarnaast nog een zwart-witfoto van hetzelfde document. Bron: Bestuurlijk archief der Stad Nijmegen, 1196-1815 (vh. Oud Archief der Stad Nijmegen), inv. nr. 4104. (Klik op de foto's om een grotere afbeelding te zien.)

(Met dank aan Peter Houwen, die oude Numaga-jaargangen doorzocht op wetenswaardigheden over het logo).


stadszegel van Nijmegen 1265

Stadszegel Nijmegen1265

 

 

zoeken (Vul een trefwoord in)
 
Commentaar? Suggesties? Vragen?
Mail ons:  info@numaga.nl
Laatst bijgewerkt:
07-11-2007